คนไทยห่วงความปลอดภัยในบ้านพักคนชรามากสุด เสียงส่วนใหญ่ยอมรับไม่มีเวลาดูแลครอบครัว

พระปกเกล้าสำรวจคนไทยเรื่อง “มุมมองประชาชนต่อความพร้อมในการดูแลผู้สูงอายุและมาตรฐานสถานดูแล” พบส่วนใหญ่ยังห่วงความปลอดภัยของบ้านพักมาที่ 1 พร้อมยอมรับอุปสรรคอันดับ 1 ของการดูแลครอบครัวคือ การไม่มีเวลา

สำนักข่าวอิศรา (www.isranews.org) รายงานว่า วันที่ 6 พฤศจิกายน 2569 สถาบันพระปกเกล้า เปิดเผยผลสำรวจ เรื่อง “มุมมองประชาชนต่อความพร้อมในการดูแลผู้สูงอายุและมาตรฐานสถานดูแล” ทำการสำรวจ ระหว่างวันที่ 23-26 ต.ค. 2569 จากประชาชนที่มีอายุ 18 ปีขึ้นไป กระจายตามภูมิภาคทั่วประเทศ จำนวน 2,000 ตัวอย่าง โดยมีบทสรุปสำคัญจากผลสำรวจ ดังนี้

1. หากจำเป็นต้องส่งผู้สูงอายุเข้าพักในสถานดูแล (บ้านพักหรือศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ โดยไม่รวมโรงพยาบาล) ปัญหาใดที่ท่านจะกังวลมากที่สุด? (สำรวจโดย x LineToday) 43.8% ระบุ กังวลการละเลย ทำร้าย หรือจำกัดอิสระไม่เหมาะสมสูงสุด รองลงมา 14.8% ผู้ดูแลไม่พอหรือขาดทักษะ, 13.6% การดูแลสุขภาพ อาหาร และเหตุฉุกเฉินไม่ได้มาตรฐาน, 12.8% ค่าใช้จ่ายและข้อมูลไม่โปร่งใส, 12.2% ผู้สูงอายุปรับตัวไม่ได้หรือรู้สึกโดดเดี่ยว, 0.8 % ไม่กังวลเรื่องใดเป็นพิเศษ และ 2.0% ไม่แน่ใจ/ไม่มีความเห็น

สะท้อนว่า การส่งผู้สูงอายุเข้าสถานดูแล คือ การฝากความไว้วางใจไว้กับผู้ดูแลในทุกวัน ผลสำรวจสะท้อนความกังวลต่อคุณภาพการดูแลผ่านการเอาใจใส่ การเคารพสิทธิ และการคุ้มครองจากการทำร้าย ควบคู่กับบุคลากรที่พร้อมและบริการที่ได้มาตรฐาน ความอุ่นใจของครอบครัวจึงอยู่ที่ผู้สูงอายุได้รับการดูแลอย่างปลอดภัยและมีศักดิ์ศรี แม้ในเวลาที่ครอบครัวไม่ได้อยู่ด้วย

2. “สุขภาพและการเข้าถึงบริการ” เป็นความกังวลสูงสุดในการดูแลผู้สูงอายุ 39.1% กังวลเรื่องสุขภาพ โรคเรื้อรัง และการเข้าถึงบริการสูงสุด รองลงมา 22.9% การหกล้มหรือเกิดเหตุโดยไม่มีคนช่วย, 12.6% สมองเสื่อมและสุขภาพจิต, 12.4% รายได้และค่าใช้จ่าย, 9.6% การถูกละเลย หลอกลวง หรือเอาเปรียบ, 2.2% ไม่กังวลเรื่องใดเป็นพิเศษ และ 1.2% ไม่แน่ใจ/ไม่มีความเห็น

ข้อนี้สะท้อนว่า ความมั่นใจในการดูแลผู้สูงอายุอยู่ที่การเข้าถึงความช่วยเหลือเมื่อจำเป็น ทั้งการรักษาโรคที่ต้องดูแลต่อเนื่องและเหตุฉุกเฉินที่เกิดขึ้นได้ในชีวิตประจำวัน ผลสะท้อนว่า การมีบริการสุขภาพกับการมีคนพร้อมช่วยเหลือเป็นองค์ประกอบสำคัญของความปลอดภัยในวัยสูงอายุ

3. เวลาไม่พอ/ไม่มีคนช่วยดูแล เป็นอุปสรรคอันดับหนึ่งของครอบครัว ตามด้วยค่าใช้จ่ายสูง 31.5% ระบุว่า เวลาไม่พอหรือไม่มีคนช่วยดูแลเป็นอุปสรรคสำคัญที่สุด รองลงมา 24.0% ค่าใช้จ่ายสูง, 17.9% ขาดความรู้ ทักษะ หรืออุปกรณ์, 12.4% เข้าถึงบริการช่วยเหลือยาก, 8.3% ภาระทางกายใจของผู้ดูแล, 3.8% ไม่มีอุปสรรคสำคัญ และ 2.1% ไม่แน่ใจ/ไม่มีความเห็น

บ่งชี้ว่า ความตั้งใจดูแลต้องมีเวลา คน และทรัพยากรรองรับ ผลสะท้อนข้อจำกัดของครอบครัวที่ต้องจัดสมดุลระหว่างการดูแลผู้สูงอายุกับภารกิจอื่นในชีวิต การมีคนในครอบครัวจึงไม่ได้หมายความว่าจะมีผู้ดูแลที่พร้อมเสมอไป และคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุย่อมเชื่อมโยงกับความพร้อมของคนที่ดูแลด้วย

4. “มาตรฐานตรวจสอบได้” นำภาพรวมในการเลือกสถานดูแลผู้สูงอายุ -สี่พื้นที่เน้นความปลอดภัยและพร้อมรับเหตุฉุกเฉิน อีสานกับตะวันออกเน้นมาตรฐาน 32.9% ให้ความสำคัญกับการมีมาตรฐานและตรวจสอบได้สูงสุด ใกล้เคียงกับ 31.7% สถานที่สะอาด ปลอดภัย และรับมือฉุกเฉินได้ รองลงมา 16.5% ผู้ดูแลมีทักษะและเพียงพอ, 10.8% เคารพสิทธิและศักดิ์ศรี, 6.1% ค่าใช้จ่ายเหมาะสม และ 2.0% ไม่แน่ใจ/ไม่มีความเห็น

เมื่อสำรวจรายภาคพบว่า ภาคใต้ (44.7%), ภาคเหนือ (40.7%), กรุงเทพมหานคร (39.4%) และ ภาคกลาง (33.5%) ให้ความสำคัญกับสถานที่สะอาด ปลอดภัย และรับมือฉุกเฉินได้สูงสุด ขณะที่ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (39.0%) และ ภาคตะวันออก (36.9%) ให้ความสำคัญกับการมีมาตรฐานและตรวจสอบได้สูงสุด

ข้อนี้ชี้ได้ว่า การฝากคนที่รักไว้กับสถานดูแลต้องอาศัยความมั่นใจที่ตรวจสอบได้ ทั้งผลภาพรวมและรายภูมิภาคสะท้อนว่า แม้แต่ละพื้นที่ให้น้ำหนักต่างกัน แต่สิ่งสำคัญร่วมกันคือมาตรฐานและความปลอดภัยในการดูแล มาตรฐานจึงต้องเห็นได้จากการปฏิบัติจริง ทั้งในชีวิตประจำวันและยามฉุกเฉิน ส่วนค่าใช้จ่ายที่ได้รับเลือกน้อยกว่าไม่ได้หมายความว่าไม่สำคัญ เพราะการเลือกสิ่งที่ให้ความสำคัญที่สุดยังไม่สะท้อนว่าครอบครัวสามารถจ่ายได้เพียงใด

บทสรุปจาก KPI Poll ครั้งที่ 45 การดูแลผู้สูงอายุต้องอาศัยทั้งครอบครัวที่มีคน เวลา และทรัพยากรเพียงพอ กับบริการดูแลที่ปลอดภัยและตรวจสอบได้ ผลสำรวจครั้งนี้ทำให้เห็นข้อจำกัดของการฝากผู้สูงอายุไว้กับครอบครัว และชี้ให้เห็นถึงความห่วงใยต่อการปฏิบัติต่อผู้สูงอายุเมื่ออยู่ในความดูแลของผู้อื่น การมีสถานดูแลเป็นทางเลือกจึงต้องมาพร้อมความมั่นใจในคุณภาพและการเคารพศักดิ์ศรีของผู้รับบริการ ภาครัฐควรพัฒนาบริการช่วยแบ่งเบาครอบครัว ทั้งผู้ช่วยดูแล บริการดูแลระหว่างวัน และการฝึกทักษะผู้ดูแล ควบคู่กับการตรวจมาตรฐานสถานดูแล เปิดเผยข้อมูลที่ใช้ประกอบการตัดสินใจ และมีช่องทางร้องเรียนที่เข้าถึงได้ โดยให้ความสำคัญกับความปลอดภัย การรับมือเหตุฉุกเฉิน และสิทธิของผู้สูงอายุ คุณภาพการดูแลต้องทำให้ผู้สูงอายุปลอดภัย ผู้ดูแลมีแรงดูแลต่อ และครอบครัววางใจได้