
"...การแก้ปัญหาให้ถึงต้นตอ จึงต้องแยกให้ออกระหว่าง “ตัวคนทุจริต” กับ “เหยื่อ” โดยเฉพาะเด็กที่ถูกดึงเข้าไปอยู่ในขบวนการสวมสิทธิ์ ทั้งที่ไม่ได้เป็นผู้ก่อปัญหา ดังนั้นรัฐต้องจัดการที่ “ระบบ” และให้การคุ้มครองสิทธิของผู้บริสุทธิ์ด้วย..."
มหกรรมทุจริตทะลวงทะเบียนราษฎร์ที่สั่นคลอนความมั่งคงชองชาติ เมื่อช่องโหว่กฎหมายและอำนาจในมือเจ้าหน้าที่รัฐ กลายเป็นสินค้าซื้อขายในหลายพื้นที่ของประเทศ เปิดทางให้ทุนเทา อาชญากรรมข้ามชาติฝังรากลึกในไทย โดยเฉพาะการสวมบัตรชมพู เลข 7 จนกลายเป็นบัตรชมพู เลข 7 เถื่อนที่ระบาดไปทั่ว
“บัตรชมพู เลข 7”
บัตรชมพู เลข 7 คือบัตรประจำตัวคนซึ่งไม่มีสัญชาติไทย สำหรับ “บุตร” ของแรงงานต่างด้าว ที่เกิดในประเทศไทย ออกโดยกรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย ผู้ถือบัตรจะได้รับการขึ้นทะเบียนประวัติและมีชื่อในทะเบียนราษฎร์
เลข 7 ซึ่งเป็นเลขหลักแรกของเลขประจำตัว 13 หลัก ใช้ยืนยันตัวตน การติดต่อราชการ และเข้าถึงสิทธิต่าง ๆ ตามกฎหมายกำหนด เช่น การศึกษาขั้นพื้นฐาน การรักษาพยาบาล การทำงาน และการเปิดบัญชีธนาคาร ที่สำคัญยังเป็นช่องทางไปสู่การขอสัญชาติไทยได้ในอนาคตอีกด้วย ทำให้การมีชื่อในระบบทะเบียนบ้านมีความสำคัญอย่างยิ่ง
แต่สิทธิที่บัตรนี้มอบให้ กลับกลายเป็นช่องทางให้ขบวนการทุจริตแสวงหาประโยชน์ พบการสวมสิทธิ์ในหลายจังหวัดทั่วประเทศ โดยนำเด็กที่ไม่มีสิทธิจริงไปผูกกับทะเบียนบ้าน เพื่อขอบัตรสีชมพู เลข 7 นำไปสู่ขบวนการซื้อขาย “ตัวตนทางทะเบียน” รวมถึงขบวนการ “พ่อทิพย์ แม่ทิพย์” เพื่อให้เด็กได้รับการเด็กสวมสิทธิ์เป็นผู้มีสัญชาติไทยตั้งแต่เกิด

รายงานวิชาการประจำปีงบประมาณ 2569 ของกลุ่มงานคณะกรรมาธิการปกครอง สำนักกรรมาธิการ 2 สำนักเลขาธิการสภาผู้แทนราษฏร ชี้ให้เห็นว่าระบบทะเบียนราษฎร์ เป็นกลไกสำคัญที่รัฐใช้บริหารจัดการข้อมูลประชากรในประเทศ เมื่อระบบเกิดช่องโหว่จากการสวมสิทธิ์ ยิ่งเปิดโอกาสให้คนต่างด้าวเข้าถึงสิทธิในฐานะพลเมืองไทย และอาจนำไปสู่การกระทำความผิดที่ซับซ้อนมากขึ้น เช่น ธุรกิจนอมินี ฟอกเงิน ค้ายาเสพติด และอาชญากรรมเครือข่ายข้ามชาติ เป็นต้น
สอดคล้องกับข้อมูลของกรมการปกครอง ดร.รัฐวิช จิตสุจริตวงศ์ ผอ.ศูนย์ต่อต้านภัยความมั่นคงทางทะเบียน (DOPA N.I.C.E.) พบว่า ในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา กลุ่มทุนเทามีความพยายามเจาะทะเบียนราษฎร์ โดยรูปแบบร้ายแรงที่สุด คือการนำลูกมาสวมสิทธิ์เป็นคนไทยและตั้งรกรากถาวร เพื่อใช้เป็นช่องทางถือครองทรัพย์สิน และทำธุรกิจโดยไม่ต้องใช้คนไทยเป็นนอมินี

การสวมสิทธิ์ทางทะเบียน จึงไม่แค่การทุจริตเอกสาร แต่เป็นช่องโหว่เชิงโครงสร้าง ที่อาจถูกใช้เป็นเครื่องมือของอาชญากรรมข้ามชาติ และส่งผลกระทบต่อความมั่นคงของชาติอย่างร้ายแรง

เปิดปฏิบัติการเชือดขบวนการงาบส่วย
หน่วยงานรัฐ ผนึกกำลังเดินหน้ากวาดล้างขบวนการสวมสิทธิ์ทางทะเบียนราษฎร์ของคนต่างด้าวในหลายพื้นที่ทั่วประเทศ ทั้งกรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) กรมการปกครอง กองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง (CIB) กองบัญชาการตำรวจนครบาล สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตในภาครัฐ (ป.ป.ท.) สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) และศูนย์ประสานงานต่อต้านภัยความมั่นคง (DOPA N.I.C.E.)
เปิดศักราชใหม่ด้วยปฏิบัติการ “ตัดบัตรกรุงเก่า” เมื่อวันที่ 13 มี.ค. 69 เข้าทลายขบวนการต่างด้าวสวมทะเบียนบ้านใน อ.วังน้อย จ.พระนครศรี อยุธยา หลังพบความผิดปกติในการแจ้งย้ายบุคคลจำนวนมาก โดยส่วนใหญ่เป็นเด็กและเยาวชนต่างด้าว อายุไม่เกิน 15 ปี กว่า 200 คน ถูกนำชื่อเข้าทะเบียนบ้าน 3 หลัง เพื่อขอทำบัตร เมื่อดำเนินการเสร็จแล้วก็ย้ายออกทันที
ปฎิบัติการครั้งนี้ จับกุมผู้ต้องหาได้ 6 ราย ทั้งเจ้าหน้าที่ของรัฐ (อดีตหัวหน้ากลุ่มงานบริหารงานปกครอง/หัวหน้ากลุ่มงานทะเบียนและบัตร) ลูกจ้างที่ว่าการอำเภอ เจ้าบ้านและนายหน้า

ต่อมา ขยายผลจากกรณีวังน้อยสู่ปฏิบัติการ “กวาดบ้านกลางกรุง” เมื่อวันที่ 18 ส.ค. 69 ตรวจค้น 7 จุดในย่านดินแดง กรุงเทพฯ โดยเข้าตรวจสอบห้องพักในแฟลตดินแดงกว่า 5,700 ห้อง พบเด็กต่างด้าวอายุ 5-15 ปี มีชื่อในทะเบียนบ้าน จำนวน 1,366 คน และพบห้องต้องสงสัย 44 ห้อง ที่มีเด็กต่างด้าวเกิน 16 คน ถูกย้ายชื่อเข้ามาเป็นจำนวนมาก และเมื่อสุ่มตรวจเพียง 3 ห้องแรก กลับพบมีรายชื่อเด็กสูงถึงห้องละ 35-64 คน รวมกว่า 140 คน
ปฎิบัติการครั้งนี้ จับกุมผู้ต้องหาได้ 7 ราย ทั้งเจ้าหน้าที่รัฐ สังกัดฝ่ายทะเบียน เจ้าบ้าน นายหน้า และผู้ร่วมขบวนการ ขณะเดียวกัน เจ้าหน้าที่ได้มีหนังสือเชิญเจ้าบ้านต้องสงสัยมาให้ถ้อยคำ
สำหรับเจ้าหน้าที่รัฐที่เกี่ยวข้อง ถูกตั้งกรรมการสอบวินัยร้ายแรงและให้ออกจากราชการทันที พร้อมดำเนินคดีทางอาญา
สั่งกวาดล้างต้นน้ำพิษ-สอบย้อนหลัง
ขณะที่กลไกขบวนการส่วยบัตรชุมพูต่งด้าว ที่จ่ายสินบนสวมชื่อ ปฏิบัติการมืดเริ่มต้นจาก 1.นายหน้า: นายหน้าชาวต่างชาติ ทำหน้าที่จัดหาเด็กต่าวด้าว ส่วนใหญ่อายุต่ำว่า 15 ปี ทั้งเด็กที่มีและไม่มีผู้ปกครองติดตามมา
พร้อมรวบรวมข้อมูลและรายชื่อส่งต่อให้นายหน้าสัญชาติไทย รูปแบบหนึ่งที่พบคือ กลุ่มนายหน้าชาวเมียนมา เปิดบริษัทรับจดทะเบียนแรงงานต่างด้าว โดยใช้คนไทยเป็นนอมินี และใช้แอปพริเคชันไลน์ผ่านกลุ่มไลน์ เป็นช่องทางหาลูกค้า
2.ประสานเจ้าหน้าที่รัฐ: ติดต่อเจ้าที่เพื่อดำเนินการปลอมแปลงเอกสาร แจ้งข้อมูลเท็จทางทะเบียน และออกบัตรโดยมิชอบ ก่อนเข้าสู่บันไดขั้นที่ 3.วิธีการสวมชื่อ พบ 2 รูปแบบ ได้แก่ การ “ฝากชื่อ” เข้าทะเบียนบ้านโดยตรง และการค้นหา “ชื่อลอย” ในระบบ โดยค้นหากลุ่มเด็กต่าวด้าวที่เคยได้รับบัตร แต่ขาดการติดต่อกับภาครัฐเป็นเวลานาน เสียชีวิต หรือกลับประเทศต้นทางแล้ว มาใช้สวมสิทธิ์ พร้อมเปลี่ยนรูปและแก้ไขข้อมูลส่วนบุคคลในระบบ
4.เจ้าบ้าน ใช้ที่อยู่สำหรับแจ้งชื่อเด็กเข้าทะเบียนบ้าน ซึ่งอาจเป็นบ้านที่มีคนอาศัยจริง บ้านร้างและห้องพัก และ5.สินบน จ่ายเงินให้เจ้าบ้าน พยานรับรอง และเจ้าหน้าที่รัฐในพื้นที่ รับค่าน้ำร้อนน้ำชา ตั้งแต่ 1,000 – 10,000 บาทต่อคน และอาจสูงขึ้นในกรณีมีความเสี่ยง

ขบวนการส่วยบัตรชมพูฯ ไม่ได้จบแค่การปลอมแปลงเอกสารหรือแจ้งข้อมูลเท็จทางทะเบียน แต่ยังส่งผลกระทบต่อความมั่นคงและระบบเศรษฐกิจของประเทศ นายวรศิษฎ์ เลียงประสิทธิ์ รมช.มหาดไทย (มท.4) ในฐานะประธานแถลงผลปฏิบัติการกวาดบ้านกลางกรุง จึงเน้นย้ำว่าภารกิจหลังจากนี้ไม่ใช่แค่จัดการผู้กระทำผิด แต่ต้องตรวจสอบย้อนหลัง และอุดช่องโหว่ของระบบทะเบียน เพื่อป้องกันไม่ใช้เกิดเหตุซ้ำ โดยกรมปกครองต้องนำบทเรียนจากกรณีนี้ไปทบทวนกระบวนการทำงานอย่างจริงจัง
“การกวาดบ้านครั้งนี้ ไม่ต้องการกวาดแค่ปลายเหตุ แต่ต้องสาวให้ถึงต้นทาง หากพบว่ามีการใช้ระบบทะเบียนเป็นช่องทางการกระทำผิด ต้องตรวจให้ครบทั้งคน กระบวนการ และช่องโหว่ของระบบ ใครผิดต้องดำเนินคดีตามกฎหมาย ไม่มีการละเว้น”

ภาพจากกรมการปกครอง
ช่องโหว่สวมสิทธิ์สู่มาตรการทางออก
โดยกรณีแฟลตดินแดง นายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าฯ กทม. ยอมรับว่าระบบทะเบียนมีช่องโหว่ และอำนาจบางส่วนอยู่ในมือเจ้าหน้าที่ไม่กี่คน ทำให้เสี่ยงต่อการทุจริตหรือใช้อำนาจโดยมิชอบ
ตัวอย่างการดำเนินการที่ไม่ถูกต้อง ในกรณีแรก คือคนต่างด้าวเข้ามาอยู่ในประเทศไทยและมีบุตร แต่ภายหลังเด็กเดินทางกลับประเทศ ขณะที่ชื่อยังอยู่ในเอกสารการเกิด จึงมีการนำข้อมูลดังกล่าวมาใช้ “สวมสิทธิ์” ด้วยการย้ายชื่อเด็กเข้าสู่ทะเบียนบ้านอื่น ก่อนนำไปขอจดทะเบียนหรือจัดทำเอกสาร เพื่อให้มีสถานะเสมือนเป็นคนต่างด้าวที่อยู่ในระบบอย่างถูกต้องตามกฎหมาย
กรณีที่สอง เป็นย้ายจากทะเบียนบ้านกลางเข้าสู่ทะเบียนบ้านอื่น เพราะการทำบัตรประจำตัวต้องใช้ทะเบียนบ้านเป็นหลักฐานประกอบ โดยอำนาจการจัดการอยู่กับ “เจ้าหน้าฝ่ายปกครองในแต่ละพื้นที่”
กทม.เตรียมปิดช่องโหว่ ด้วยการทบทวนและปรับกระบวนการทำงานใหม่ให้รอบคอบ โปร่งใสมากขึ้น เริ่มจากการตรวจสอบข้อมูลทะเบียนราษฎร์ย้อนหลัง 10 ปี (พ.ศ. 2560-2569) ครอบคลุมทั้ง 50 เขต เพื่อหาความผิดปกติ ก่อนส่งเจ้าหน้าที่ลงพื้นที่ตรวจสอบทะเบียนบ้านแต่ละหลังอย่างละเอียด
ความเข้มงวดในการกำกับดูแล โดยผู้อำนายการเขต หัวหน้าฝ่ายปกครองและงานทะเบียนราษฎร์ จะเข้ามามีส่วนร่วมและรับผิดชอบมากขึ้น ไม่ปล่อยให้อำนาจดำเนินการเรื่องสำคัญตกอยู่กับเจ้าหน้าที่เพียงคนเดียว พร้อมหมุนเวียนเจ้าที่งานทะเบียน เพื่อป้องกันการสะสมอำนาจ และลดความเสี่ยงการทุจริต
การพัฒนาระบบเตือนภัยทางทะเบียนล่วงหน้า (Early Warning) เพื่อตรวจจับความผิดปกติและสกัดกั้นการทุจริตตั้งแต่ต้นทาง เช่น หากบ้านใดจำนวนคนในทะเบียนบ้านสูงเกินเกณฑ์ ระบบจะแจ้งเตือนให้เจ้าหน้าทีเข้าตรวจสอบทันที

ตั้งชุดเฉพาะกิจตรวจสอบความมั่นคงทางทะเบียน (BMA Identity Crime Enforcement : BMA I.C.E.) เพื่อตรวจสอบการดำเนินการทางทะเบียนและบัตรประจำตัวประชาชน เมื่อได้รับการแจ้งจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหรือพบเหตุอันควรสงสัย พร้อมประสานงานสำนักงานเขตในพื้นที่เข้าร่วมตรวจสอบข้อเท็จจริง
การตรวจสอบและเอาผิดทางวินัย จะอาศัยความร่วมมือจากหน่วยงานภายนอกในการสืบสวนและรวบรวมหลักฐาน โดยเฉพาะเส้นทางการเงิน เพื่อให้ตรวจสอบได้เร็วขึ้น และดำเนินการกับผู้เกี่ยวข้องได้เร็วกว่าเดิม ทั้งเจ้าหน้าที่ที่ยังทำงานอยู่และผู้เกษียณอายุราชการไปแล้ว

ขณะที่รายงานวิชาการปี 2569 ของกลุ่มงานคณะกรรมาธิการปกครองฯ เสนอแนวทางเพิ่มเติม 3 ด้าน เพื่อจัดการกับปัญหาที่กระทบต่อความมั่งคงของประเทศ ได้แก่
1.การใช้เทคโนโลยีตรวจสอบอัตลักษณ์ (ไบโอเมตริกซ์) นำระบบจดจำใบหน้า (Face ID Matching) และเปรียบเทียบลายนิ้วมือหรือม่านตา มาใช้เมื่อมีการย้ายชื่อทางทะเบียน การทำบัตรประจำตัว พร้อมใช้เอไอเข้ามาตรวจจับความผิดปกติ เช่น บ้านที่มีชื่อคนจำนวนมากผิดปกติ โดยให้ระบบระงับและแจ้งเตือนส่วนกลางทันที
2.บูรณาการฐานข้อมูลภาครัฐ (Data Integration) เชื่อมโยงข้อมูลจากสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง กระทรวงสาธารณสุข และทะเบียนราษฏร์ให้เชื่อมโยงถึงกันแบบเรียลไทม์ พร้อมใช้แอปพลิเคชน Thai ID ยืนยันตัวตน เพื่อลดช่องโหว่จากการปลอมแปลงเอกสาร
3.ปฎิรูปบทลงโทษและควบคุมการเข้าถึงระบบ เสนอให้เพิ่มบทลงโทษเจ้าหน้าที่รัฐ บุคคล/ขบวนการที่เกี่ยวข้องกับการกระทำผิด ซึ่งกระทบต่อความมั่นคงของชาติ ยกเลิกการใช้รหัสผ่านคอมพิวเตอร์ร่วมกันในสำนักงานทะเบียน และใช้ระบบไบโอเมตริกซ์ ยืนยันตัวตนของเจ้าหน้าที่ที่เป็นผู้บันทึกข้อมูลโดยตรง
อย่างไรก็ตาม การแก้ปัญหานี้ไม่ได้มีเพียงมิติด้านความมั่นคงและการปราบปรามการทุจริงเท่านั้น แต่ยังต้องคำนึงถึง “สิทธิของเด็กที่ตกเป็นเหยื่อ” ด้วย

รศ.ดร.พันธุ์ทิพย์ กาญจนะจิตรา สายสุนทร ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายระหว่างประเทศ เปรียบเปรยสถานการณ์นี้ด้วยคำว่า...
“หากอาหารบูดอยู่ในจาน จำเป็นต้องทิ้งจานด้วยหรือไม่ หรือแท้จริงแล้วความผิดอยู่ที่จาน”
ยกตัวอย่าง เด็กต่างด้าวที่พ่อแม่พยายามดำเนินการตามระบบ แต่ติดปัญหานายจ้างไม่ยอมเซ็นรับรอง จนต้องไปพึ่งพาปลัดอำเภอที่เรียกรับเงิน 5,000 บาท เพื่อจัดหาบ้านให้เด็กเข้าไปมีชื่อในทะเบียน
กรณีนี้เด็ก “ย่อมไม่มีความผิด 100%” เพราะปัญหาเกิดจากเจ้าหน้าที่รัฐ ที่ใช้ช่องโหว่ของระบบราชการเรียกรับเงิน ผลักดันให้ครอบครัวต้องหาทางออกนอกระบบ
การแก้ปัญหาให้ถึงต้นตอ จึงต้องแยกให้ออกระหว่าง “ตัวคนทุจริต” กับ “เหยื่อ” โดยเฉพาะเด็กที่ถูกดึงเข้าไปอยู่ในขบวนการสวมสิทธิ์ ทั้งที่ไม่ได้เป็นผู้ก่อปัญหา ดังนั้นรัฐต้องจัดการที่ “ระบบ” และให้การคุ้มครองสิทธิของผู้บริสุทธิ์ด้วย
ทั้งหมดเป็นขบวนการสวมสิทธิ์บัตรชมพู สะท้อนถึงการทุจริตที่กระทบต่อความมั่นคงของประเทศ หากรัฐบาลยังปล่อยให้คาราคาซัง แก้ปัญหาแบบไฟไหม้ฟาง สุดท้ายเครือข่ายดังกล่าวคงฟื้นคืนชีพกลับมาหลอนคนไทยอีก ในทางตรงกันข้ามหากรัฐบาลบริหารประเทศตามหลักธรรมาภิบาล ตามนโยบายที่แถลงเอาไว้ต่อรัฐสภา และขั้นน็อตกลไกราชการให้ยึดที่เป็นเกราะขั้นพื้นฐาน ป้องการการทุจริตคอร์รัปชัน พร้อมสังคยานาระบบทะเบียนราษฎร์ครั้งใหญ่ ปิดตายช่องโหว่ด้วยเทคโนโลยีไบโอเมติกซ์ เชื่อมั่นว่าขบวนการนี้คงสิ้นซากไปจากเมืองไทย.



Isranews Agency | สำนักข่าวอิศรา