‘ครม.’ รับทราบแนวทาง ‘ก.พ.ร.’ ขับเคลื่อนแผนใช้ ‘AI ภาครัฐ’ จ่อขยายผล ‘Al Repository-Al Agentic Chatbot’ ไปสู่ ‘แพลตฟอร์มกลาง’ พร้อมเปิดข้อมูลปีงบ 70 พบ 90 หน่วยงานรัฐ เทงบเกี่ยวกับ AI รวมกว่า 2.5 พันล้าน
.............................................
เมื่อวันที่ 12 พ.ย. สำนักข่าวอิศรา (www.isranews.org) รายงานว่า ในการประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) เมื่อวันที่ 10 พ.ย.ที่ผ่านมา ครม.มีมติรับทราบแนวทางการขับเคลื่อนการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในภาครัฐ ตามที่คณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ (ก.พ.ร.) เสนอ โดยมีแนวทางการดำเนินงานในระยะต่อไป คือ ขยายผล Al Repository และ Al Agentic Chatbot ไปสู่แพลตฟอร์มกลาง เพื่อสนับสนุนการใช้ AI ร่วมกันในภาครัฐ ลดการพัฒนาแบบแยกส่วน เปิดโอกาสให้หน่วยงานสามารถนำองค์ความรู้ เครื่องมือและโครงสร้างพื้นฐานที่มีอยู่ไปใช้ต่อได้ตามระดับความพร้อม ดังนี้
1.การพัฒนา AI Repository ไปสู่แพลตฟอร์มกลางด้าน AI สำหรับภาครัฐ พัฒนาจากระบบฐานข้อมูลไปสู่แพลตฟอร์มองค์ความรู้และการแลกเปลี่ยน AI ภาครัฐโดยคัดเลือกและรวบรวมตัวอย่างการใช้งาน (Use Cases) และเครื่องมือ AI ที่พร้อมขยายผล ส่งเสริมการแบ่งปันและนำกลับไปใช้ต่อ เปิดพื้นที่ให้ AI Champions และผู้ใช้งานแบ่งปันรหัสคำสั่ง (Code) ชุดคำสั่ง (Prompt) และกระบวนการทำงาน (Workflow) ที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ซ้ำได้
ตลอดจนเชื่อมโยงเครือข่ายภาครัฐ ภาควิชาการ ภาควิจัย และภาคเอกชน เพื่อสนับสนุนการเรียนรู้แลกเปลี่ยน และนำ AI ไปใช้ต่อในวงกว้าง รวมทั้งอาจต่อยอดไปสู่แนวปฏิบัติที่ดี มาตรฐานและเครื่องมือ AI กลางสำหรับงานที่มีลักษณะใกล้เคียงกันในหลายหน่วยงาน
2.การขยายผล AI Agentic Chatbot ไปสู่ระบบกลางสำหรับภาครัฐ ต่อยอดต้นแบบไปสู่แพลตฟอร์ม AI กลางในลักษณะบริการร่วมสำหรับหน่วยงานภาครัฐ โดยหน่วยงานที่มี AI Chatbot หรือ AI Agent อยู่แล้วสามารถเชื่อมต่อผ่าน Common API สำหรับหน่วยงานที่ยังไม่สามารถพัฒนาหรือใช้บริการผ่านแพลตฟอร์มกลางในลักษณะ Shared Service พร้อมกำหนดแนวทาง/มาตรฐานในการปรับปรุงองค์ความรู้ มาตรฐานข้อมูล และการอ้างอิงเพื่อรองรับการขยายจำนวนหน่วยงาน ลดการลงทุนซ้ำซ้อน
และให้ประชาชนสามารถเข้าถึงข้อมูลเกี่ยวกับบริการภาครัฐจากหลายหน่วยงานผ่านจุดเดียว โดยในระยะต่อไปสามารถพิจารณาการเชื่อมโยงกับแพลตฟอร์มดิจิทัลกลางของภาครัฐ เช่น แอปพลิเคชัน “ทางรัฐ” ตามความเหมาะสม ทั้งนี้ จากการประมาณการเบื้องต้นของเนคเทค (สวทช.) การใช้แพลตฟอร์มกลางดังกล่าวจะช่วยลด ค่าใช้จ่ายในการพัฒนา AI Chatbot ได้ประมาณร้อยละ 75 เมื่อเทียบกับการพัฒนาระบบใหม่แยกเป็นรายหน่วยงาน
โดย สำนักงาน ก.พ.ร. จะร่วมกับกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ สวทช. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจัดทำแนวทางการขับเคลื่อน AI ภาครัฐให้เชื่อมโยง กับยุทธศาสตร์ AI ของประเทศ โดยพิจารณาโครงสร้างพื้นฐาน ข้อมูล บุคลากร การจัดลำดับความสำคัญตลอดจนแผนดำเนินงานและตัวชี้วัดที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้การนำ AI มาใช้ในภาครัฐมีทิศทาง ที่สอดคล้องกันและสามารถขยายผลได้อย่างเป็นระบบ
@ปีงบ 70 พบ 90 หน่วยงานรัฐเท AI รวม 2.58 พันล้าน
ทั้งนี้ ก.พ.ร. รายงานข้อมูลเกี่ยวกับการนำ AI มาประยุกต์ใช้ในหน่วยงานภาครัฐ ดังนี้
บริบทการประยุกต์ใช้ AI ในภาครัฐ
การนำ AI มาใช้ในภาครัฐมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นและครอบคลุมภารกิจที่หลากหลาย โดยผลงานที่ประยุกต์ใช้ AI และได้รับรางวัลเลิศรัฐระหว่างปี พ.ศ.2561-2569 มีจำนวน 31 ผลงาน ครอบคลุมทั้งด้านการแพทย์และสาธารณสุข การบริการประชาชน สิ่งแวดล้อม สังคม ความปลอดภัย และการเกษตร สะท้อนให้เห็นถึงโอกาสในการรวบรวม แลกเปลี่ยน และขยายผลกรณีการใช้ AI ระหว่างหน่วยงาน ซึ่งจากการสำรวจเบื้องต้นของรายการงบประมาณที่เกี่ยวข้องกับ AI ตาม พ.ร.บ.ประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2570 พบว่า ประมาณ 2,583.3 ล้านบาท ครอบคลุม 113 โครงการ/ผลผลิต จาก 90 หน่วยงาน โดยกระจายอยู่ในหลายแผนงาน
การขับเคลื่อนการใช้ AI ในหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง
-การประยุกต์ใช้ AI เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการปฏิบัติงาน สำนักงาน ก.พ.ร. ได้ทดลองนำ AI มาใช้เป็นเครื่องมือสนับสนุนการปฏิบัติงานในหลายภารกิจเพื่อช่วยลดภาระงานที่ต้องประมวลผลข้อมูลจำนวนมาก เพิ่มความรวดเร็วและความสม่ำเสมอในการทำงาน และสนับสนุนการตัดสินใจของเจ้าหน้าที่ เช่น (1) การพัฒนาต้นแบบ AI Chatbot สำหรับรางวัลเลิศรัฐ โดยนำโมเดล AI ภาษาไทย “Typhoon” มาใช้ตอบคำถามเกี่ยวกับเกณฑ์การประเมิน แนวทางการสมัคร และผลงานที่ได้รับรางวัล
(2) การใช้ AI สนับสนุนการตรวจประเมินสถานะของหน่วยงานในการเป็นระบบราชการ 4.0 (Public Sector Management Quality Award 4.0 : PMQA 4.0) ร่วมกับศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค) [สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.)] เพื่อวิเคราะห์ข้อมูลผลการดำเนินงานและกลั่นกรองผลการประเมินเบื้องต้น โดยผลการทดลองในปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 พบว่า AI ใช้เวลาประมวลผลเฉลี่ยประมาณ 23 นาทีต่อหน่วยงาน เทียบกับการตรวจโดยผู้ตรวจประเมิน ที่ใช้เวลาประมาณ 540 นาที และมีผลการตรวจสอดคล้องกับผู้ตรวจประเมินเฉลี่ยประมาณร้อยละ 70
(3) การนำ AI มาช่วยวิเคราะห์ข้อมูลตัวชี้วัดและผลการปฏิบัติราชการของส่วนราชการและจังหวัดตลอดจนสกัดข้อมูลและหลักฐานประกอบการรายงานผล (4) การใช้ AI สนับสนุนการคัดเลือก นักพัฒนาระบบราชการ โดยใช้ AI ช่วยวิเคราะห์คำตอบข้อเขียนตามแนวคำตอบและหลักเกณฑ์การให้คะแนน เพื่อสนับสนุนการพิจารณาของคณะกรรมการตรวจข้อสอบ
-การส่งเสริมให้หน่วยงานภาครัฐพัฒนาและนำ AI ไปใช้ ในการปฏิบัติงานและให้บริการประชาชน ผ่านกลไกห้องปฏิบัติการนวัตกรรมภาครัฐ ที่มุ่งให้หน่วยงาน พัฒนาต้นแบบจากปัญหาการปฏิบัติงานจริง โดยในปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 ได้ดำเนินกิจกรรม AI Hackathon for Public Sector Development ร่วมกับวิทยาลัยนวัตกรรม มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น เนคเทค (สวทช.) เพื่อส่งเสริมให้บุคลากรภาครัฐพัฒนาแนวคิดไปสู่ต้นแบบที่สามารถทดลองใช้และต่อยอดในหน่วยงาน
โดยมีผลงานชนะเลิศ 3 ผลงาน ได้แก่ (1) ONE MIND-Alert ระบบเฝ้าระวังและแจ้งเตือนอุบัติภัยโรงงานอุตสาหกรรมอัจฉริยะของสำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดยโสธร (2) HR RAG-AI Agent ผู้ช่วยอัจฉริยะด้านทรัพยากรบุคคลของสำนักงานปลัดกระทรวงยุติธรรม และ (3) PIT Chat ระบบช่วยยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาของกรมสรรพากร นอกจากนี้ ได้ใช้กลไกรางวัลเลิศรัฐในการส่งเสริมการนำ AI มาใช้ในการเพิ่มประสิทธิภาพในการให้บริการและการปฏิบัติงาน รวมถึงมีการเผยแพร่ตัวอย่างหน่วยงานที่นำ AI มาใช้ในการปฏิบัติงาน โดยนำไปแลกเปลี่ยนเรียนรู้และขยายผลผ่านระบบฐานข้อมูล AI ภาครัฐต่อไป
-การพัฒนาต้นแบบและกลไกสนับสนุนการใช้ AI ภาครัฐ โดยสำนักงาน ก.พ.ร. ร่วมกับเนคเทค (สวทช.) นำองค์ความรู้และเทคโนโลยีที่เนคเทค (สวทช.) พัฒนาขึ้นมาทดลองใช้ร่วมกับโจทย์และภารกิจของหน่วยงานภาครัฐ เพื่อให้เกิดต้นแบบที่สามารถเรียนรู้จากการใช้งานจริงและนำไปประกอบการพิจารณาขยายผลในระดับภาครัฐ โดยมีการดำเนินงานสำคัญ 2 เรื่อง ได้แก่
(1) ระบบฐานข้อมูล AI ภาครัฐ (AI Repository) ผ่านเว็บไซต์ opdc.ai.in.th เพื่อรวบรวมกรณีการใช้งาน (Use Cases) เครื่องมือ และองค์ความรู้ด้าน AI ของหน่วยงานภาครัฐ ทั้งด้านการให้บริการประชาชนและการเพิ่มประสิทธิภาพการปฏิบัติงานโดยสามารถค้นหาและคัดกรองข้อมูลตามประเภทการใช้งาน เทคโนโลยี และหน่วยงาน ปัจจุบันมีตัวอย่าง Use Case จำนวน 55 รายการ ช่วยให้หน่วยงานสามารถศึกษาและนำแนวทาง ที่มีอยู่ไปประยุกต์ใช้ตามบริบทของตน ลดการเริ่มต้นพัฒนาจากศูนย์และการดำเนินโครงการที่ซ้ำซ้อน รวมทั้งเป็นฐานข้อมูลสำหรับติดตามภาพรวมและแนวโน้มการใช้ AI ในภาครัฐ
(2) ต้นแบบ AI Agentic Chatbot สำหรับให้บริการข้อมูลภาครัฐ ซึ่งเชื่อมโยงข้อมูลเกี่ยวกับบริการภาครัฐจากหลายหน่วยงาน ให้ประชาชนสามารถสอบถามเกี่ยวกับบริการของหน่วยงานภาครัฐผ่านจุดเดียวและได้รับคำตอบพร้อมแหล่งอ้างอิงโดยใช้ Pathumma LLM และ Pathumma Connect เชื่อมโยงฐานความรู้ของหน่วยงาน ปัจจุบันได้ทดสอบกับข้อมูลของ 5 หน่วยงาน (กรมสรรพากร กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ กรมการปกครอง สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา และกรมที่ดิน)
และจากการทดสอบมากกว่า 1,200 คำถาม ระบบสามารถตอบคำถามได้ถูกต้องเฉลี่ยประมาณร้อยละ 85 ต้นแบบดังกล่าว ช่วยทดสอบแนวทางการใช้โครงสร้างพื้นฐานร่วม ลดการพัฒนา Chatbot แบบแยกส่วน และสร้างบทเรียนสำหรับกำหนดรูปแบบ มาตรฐาน และแนวทางกำกับดูแลก่อนการขยายผลในระดับภาครัฐ
-การบูรณาการความร่วมมือระหว่างหน่วยงานกลางที่เกี่ยวข้องกับการขับเคลื่อน AI ในภาครัฐ โดยสำนักงาน ก.พ.ร. เนคเทค (สวทช.) และสำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน) ได้จัดงานสัมมนา “AI for Public Sector: AI-Driven Government Services” เมื่อวันที่ 6 สิงหาคม 2569 [รองนายกรัฐมนตรี (นายปกรณ์ นิลประพันธ์) เป็นประธานเปิดงานและกล่าวปาฐกถาพิเศษ] ซึ่งได้มีการประกาศแนวทางความร่วมมือในการขับเคลื่อน AI ภาครัฐ
โดยบูรณาการบทบาทของทั้ง 3 หน่วยงาน ตั้งแต่การกำหนดทิศทางการประยุกต์ใช้ AI ให้สอดคล้องกับการพัฒนาระบบราชการ การวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยี AI ไปจนถึงการเชื่อมโยงกับโครงสร้างพื้นฐาน ดิจิทัลและการกำกับดูแลการใช้ AI รวมทั้งมีการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้เกี่ยวกับการใช้ระบบผู้ช่วยอัจฉริยะ (Agentic AI) ในบริการภาครัฐการพัฒนาระบบนิเวศ AI ที่มีอธิปไตยทางเทคโนโลยีและข้อมูล การออกแบบกรอบการกำกับดูแล AI การเชื่อมความร่วมมือระหว่างภาครัฐและภาคเอกชน การพัฒนาผู้ช่วยอัจฉริยะสำหรับงานราชการ และการเปิดตัวต้นแบบ AI Agentic Chatbot

Isranews Agency | สำนักข่าวอิศรา